Mullah Nasrudin

 

nas

 

 

 

 

 

 


 
 

 

Werkvormenboek: Deel 2
 
Overlevingsstrategieën onderzoeken en veranderen
 
De typen zoals die in de meeste literatuur over het Enneagram bescheven worden zijn eigenlijk geen typen, maar dominante overlevingsstrategieën. De verzameling overlevingsstrategieën van een bepaald individu vormen samen de persoonlijkheid.
 
Hier worden enkele activiteiten gepresenteerd waarmee de strategieën bewust kunnen worden gemaakt vervolgens kunnen worden onderzocht en tenslotte worden aangepakt.
 
 

 

   
Activiteit 2.01 Dominante strategie onderzoeken
 

Na een inleiding over de essenties en strategieën is het nodig om het gehoorde te verwerken en zich eigen te maken. Dit is een eenvoudige oefening waarin de deelnemers in tweetallen met elkaar in gesprek komen

(Verder lezen)

   
Activiteit 2.02

Geloofsondeugend zijn vanuit de 4

 

De overlevingsstrategieën zijn gebaseerd op overtuigingen (ook wel beliefs of geloof genoemd) hoe de wereld in elkaar zit en wat je wel en niet kunt en mag doen. Daarmee wordt het handelen binnen een overlevingsstrategie stereotiep van karakter.

(Verder lezen)

   
Activiteit 2.03

Je innerlijke familie in klei

 

De energie van alle negen punten van het Enneagram werken in elk individu. Ze zijn ook wel te zien als negen subpersoonlijkheden met elk een eigen hoedanigheid en opgenomen in een systeem van onderlinge relaties.

(Verder lezen)

   
Activiteit 2.04 Autonomie in de Acht
 

Veel deelnemers scoren zichzelf in de persoonlijkheidscode laag op de Acht. De Acht is het autonomiepunt en gaat er in zijn essentie om, zichzelf op een stevige en authentieke manier in de wereld te zetten.

(Verder lezen)

   
Activiteit 2.05 De overgang van de strategie via de belemmering naar de essentie
 

Het Enneagram is het symbool van een een archetype met een energetisch karakter. In deze activiteit worden de energieën onderzocht van een strategie met de bijpassende essentie en de belemmering die er voor zorgt dat de betreffende persoon niet volledig in de essentie leeft.

(Verder lezen)

   
   
 
De activiteiten
   
Activiteit 2.01 Dominante strategie onderzoeken
 

Na een inleiding over de essenties en strategieën is het nodig om het gehoorde te verwerken en zich eigen te maken. Dit is een eenvoudige oefening waarin de deelnemers in tweetallen met elkaar in gesprek komen over hun dominante strategieën.

   
 

Materiaal:

Kaartjes uit de Enneaplaza, of een werkboek, met korte beschrijvingen van de strategieën. Een setje vragen voor elk duo.

Duur:            

3 min. instructie + 2 x 12 min. interviews + nabespreking

Onderzoek:

Een eerste onderzoek naar de eigenschappen van de eigen dominante strategie

Programmering:

Na een eerste inleiding over de negen strategieën, waarna de persoonlijkheidcode dan wel ten minste de dominante strategie van de deelneemers is vastgesteld.

Beschrijving:

In tweetallen

Stap 1.

Neem een korte beschrijving mee van je dominante persona (werkboek of kaartje)

Stap 2.

Zoek een maatje (A en B)

Stap 3.

A wordt geïnterviewd door B aan de hand van bijvoorbeeld de volgende vragen:

Wat herken je uit de beschrijving van de strategie?

Kun je praktische voorbeelden geven van wat je herkent?

Wat herken je niet?

Wat levert deze strategie je op?

Wat voor nadelen heeft deze strategie, waar heb je last van?

Hoe reageren anderen op deze strategie? Noem positieve en negatieve voorbeelden.

Stap 4.

Omwisselen van de rollen. B wordt nu geïnterviewd door A

Stap 5.

Noteer de bevindingen over je dominante strategie.

Nabespreking:

Van een aantal of alle deelnemers kunnen de bevindingen worden opgevraagd. Eventueel met verdiepende vragen en toelichtende opmerkingen van de begeleiders.

Varianten:

  • Deelnemers met gelijke dominante strategieën in de subgroepjes zetten.
  • Laat de duo’s of groepjes een korte gezamenlijke presentatie maken die de kern van hun bevindingen weergeeft, op de manier die past bij hun besproken strategie.

Toelichting:

Commentaar:

Dit is een leuke en praktische manier om met elkaar in gesprek te komen over de dominante strategie. Inclusief de nabesprekingen ook goed om de informatie over de strategieën te verwerken.

   

Activiteit 2.02

Geloofsondeugend zijn vanuit de 4

  De overlevingsstrategieën zijn gebaseerd op overtuigingen (ook wel beliefs of geloof genoemd) hoe de wereld in elkaar zit en wat je wel en niet kunt en mag doen. Daarmee wordt het handelen binnen een overlevingsstrategie stereotiep van karakter. De essentie van punt 4 staat voor het creatieve element in een mens, ook wel het spelende kind. Die wordt in deze activiteit uitgenodigd om ondeugend te zijn en uit de strategie te stappen.
   
 

Materiaal:

  • Geen
  • Eventueel tekenmaterialen, verkleedmaterialen enz.

Duur:            

2 x 10 min + 15 min. + aantal groepsleden x 5 min.

Onderzoek:

Programmering:

Na een inleiding over beliefs en de strategie of persona als beliefsysteem

Beschrijving:

In tweetallen (A en B):

Stap 1. A interviewt en ondersteunt B bij een zelfreflectie

Wat zijn, mede gezien je favoriete strategie, je belangrijkste 2 of 3 geloofsovertuigingen over jezelf?

Stap 2.

Wisselen tussen A en B

Wat zijn, mede gezien je favoriete strategie, je belangrijkste 2 of 3 geloofsovertuigingen over jezelf?

Stap 3.

  • A en B mogen elkaar ondersteunen.
  • A en B kiezen elk een geloofsovertuiging waar ze aan willen werken
  • A en B verzinnen vanuit hun 4 een geloofsondeugende activiteit die ze met of voor de groep willen doen. Duur ca 5 minuten.

Stap 4.

15 min voorbereiding voor de geloofsondeugende activiteit

Stap 5.

Ieder krijgt 5 min. om zijn/haar geloofsondeugende activiteit voor of met de groep te doen.

Nabespreking:

Toelichting:

Commentaar:

   
Activiteit 2.03 Je innerlijke familie in klei
  De energie van alle negen punten van het Enneagram werken in elk individu. Ze zijn ook wel te zien als negen subpersoonlijkheden met elk een eigen hoedanigheid en opgenomen in een systeem van onderlinge relaties. Dat systeem van de negen is uit te drukken in een kleitableau. Dit kan zeer veel inzicht geven in het innerlijk leven van een deelnemer.
   
 

Materiaal:

  • Klei
  • Werkbordjes om het tableau op te maken

Duur:            

20 – 30 minuten tableau maken + nabespreking

Onderzoek:

De negen strategieen, in hun onderlinge verhoudingen, dit is ook op te vatten als negen subpersoonlijkheden in een innerlijke familie

Programmering:

Na een inleiding over de strategieen en subpersoonlijkheden.

Na het maken van de persoonlijkheidscode

Beschrijving:

Elke deelnemer maakt van klei op een beeldengroep van zijn eigen innerlijke familie (de 9 strategieen, nu gezien als subpersoonlijkheden).

Nabespreking:

Er zijn verschillende mogelijkheden, bijvoorbeeld:

  • In de plenaire groep nabespreken
  • Eerst in tweetallen uitgebreid nabespreken, daarna korte rapportage van de bevindingen plenair.
  • In twee groepen met elk een begeleider nabespreken, kort bevindingen plenair rapporteren.

Varianten:

  • Het ook mogelijk om een bepaald vraagstuk bij de kop te pakken en na te gaan welke strategieen daar een rol in spelen. Vervolgens kan een beeldengroep van die subpersoonlijkheden gemaakt worden in het kader van het vraagstuk.

Toelichting:

Deze werkwijze ligt betrekkelijk dicht bij het maken van een systeemopstelling, zoals dat binnen de school van Hellinger geleerd wordt.

Commentaar:

Het tableau maken kan indringende ervaringen opleveren. Dan moet ook rustig de tijd worden genomen voor de nabesprekingen en de verwerking van de ervaringen. Eventueel kunnen plenair in minisessies onderdelen verder uitgewerkt worden.

   
Activiteit 2.04 Autonomie in de Acht
  Veel deelnemers scoren zichzelf in de persoonlijkheidscode laag met de Acht. De Acht is het autonomiepunt en gaat er in zijn essentie om, zichzelf op een stevige en authentieke manier in de wereld te zetten. Dit is een eenvoudige activiteit waarmee kennis gemaakt en geoefend kan worden met de energie van punt Acht
   
 

Materiaal:

De Enneaplaza met de essentiesymbolen er in gelegd.

Duur:            

3 min voorbereiding + 3 min. x het aantal deelnemers

Onderzoek:

De weerstand om jezelf in de wereld te zetten, de ervaring onderzoeken wat en hoe het is als je jezelf wèl in de wereld neerzet.

Programmering:

  • Tijdens de behandeling van Enneagram punt 8
  • Als dit tijdens het programma aan de orde komt, bijvoorbeeld omdat een van de deelnemers met autonomie worsteld.
  • Als energiegever, bijvoorbeeld aan het begin van een middag dagdeel

Beschrijving:

Stap 1.

De voorbereiding

Dit is een individuele bezinning van alle deelnemers. Neem drie minuten om de belangrijkste reden te verzinnen waarom deze groep of de wereld nu juist jou nodig heeft.

Stap 2.

De deelnemers gaan in (ruime) een kring om het Enneagram staan, het punt Acht blijft ruimschoots vrij.

Stap 3.

Achtereenvolgens stappen de deelnemers op het punt Acht en nemen nonverbaal een stevige, krachtige, trotse houding aan. Dan zegt de betreffende deelnemer zijn naam en vanuit innerlijke kracht en met volle overtuiging de reden waarom hij of zijn nodig is.  

Bijvoorbeeld:

"Ik ben Jan Jansen en de groep wereld heeft mij nodig omdat ik ............".

De ander deelnemers geven een schatting hoeveel procent van zijn overtuigingskracht de betreffende deelnemer gebruikt en moedigen hem eventueel aan meer overtuigend te zijn. Ook de begeleiders spelen in die bekrachtiging een rol.

Nabespreking:

Toelichting:

Commentaar:

Dit lijkt een heel makkelijke oefening, maar door veel mensen wordt hij als zeer moeilijk ervaren. Het is belangrijk de deelnemers op een liefdevolle maar ook krachtige manier bij deze oefening te begeleiden. Ook als het iemand niet goed lukt mag er geenprbleem van worden gemaakt. Wel is dan interessant om inzicht te krijgen in de belemmeringen die die persoon ondervind.

   
Activiteit 2.05 De overgang van de strategie via de belemmering naar de essentie.
  Het Enneagram is het symbool van een een archetype met een energetisch karakter. In deze activiteit worden de energieën onderzocht van een strategie met de bijpassende essentie en de belemmering die er voor zorgt dat de betreffende persoon niet volledig in de essentie leeft.
   
 

Materiaal:

De Enneaplaza. In de Enneaplaza liggen de essenties, de dwalingen (of belemmeringen) en de strategieen. Er is een behoorlijke ruimte tussen die symbolen, zodat je beginnend op de dwaling een stukje (50 - 75 cm) moet lopen om op de belemmering te komen en daarna weer eenzelfde stuk om op de essentie te komen.

Duur:         

15 min. plus tijd voor nabespreken.    

Onderzoek:

Ervaren van de energie van de drie punten en van de energie van het proces om van de strategie naar de essentie te komen.

Programmering:

Is een mooie insteek aan het begin van een dagdeel.

Beschrijving:

De deelnemers kiezen een strategie die ze willen onderzoeken en gaan op die strategie (persona) staan. Ze worden uitgenodigd om hun ogen te sluiten en de energie van die strategie/plek te ervaren. De tijd nemen om die ervaring te laten ontvouwen.

Dan met de ogen dicht de deelnemers zich laten realiseren dat daar 100 tot 150 cm voor zich een zuivere essentie ligt waar de strategie een vervorming van is. Ook hier zich laten bezinnen op hoe die essentie er uit ziet. De tijd nemen om de ervaring te laten ontvouwen.

Dan met gesloten of geloken ogen zeer langzaam naar voren lopen, elke cm als het ware proevend ervaren. Laat de deelnemers zich realiseren dat er een belemmering is, ook wel een dwaling. Op de belemmering aangekomen onderzoeken ze wat die belemmering is. Ook hier voldoende tijd nemen.

Op een bepaald moment over of om de belemmering heenstappen en weer "proevend" van elke cm doorgaan naar de essentie. Daar aangekomen ook die essentie zo diep mogelijk ervaren.

Eventueel kunnen de deelnemers zelfstandig een paar keer heen en weer gaan om de punten en het proces grondig te onderzoeken.

Nabespreking:

In de nabespreking de ervaringen bij elke deelnemer stap voor stap opvragen.

Toelichting:

Commentaar:

De ervaringen blijken nogal eens gemengd sommige deelnemers ervaren niet zo veel, andere hebben zeer intense ervaringen. Bij een goede nabespreking krijgt de groep een beter beeld van de energieën in het Enneagram als geheel. Een deel van de deelnemers kunnen hebben diepgaande inzichten en ervaringen hebben gekregen.