WIE IS MULLAH NASRUDIN?

 

 

  De wijsheid van Mullah Nasrudin1

Verhalen van en over Mullah Nasrudin zijn wijd verspreid over de wereld. De verhalen bevatten wijsheid die met humor wordt gebracht. Ongemakkelijke of zelfs schokkende waarheden worden op een zodanige wijze verteld dat niemand voor het hoofd wordt gestoten. Nasrudin neemt je bij de neus voordat je het in de gaten hebt en je moet wel glimlachen omdat hij je een spiegel voorhoud waarmee je eigen zwakheden zichtbaar worden.

Misschien is het meest bekende verhaal wel dat over de verloren ring.

 

Nasrudin en de verloren ring

Op een dag verloor Mullah Nasrudin zijn ring in de kelder van zijn huis, waar het donker was. Mullah ging de straat op en begon daar naar de ring te zoeken. Een vriend kwam langs en vroeg:

“Wat zoek je Mullah? Ben je iets verloren?”.

“Jazeker, ik zoek mijn ring die ik in de kelder verloren heb”.

“Maar Mullah, waarom zoek je dan op straat in plaats van in de kelder waar je de ring

verloren hebt?”. Vroeg de man verbaasd.

“Doe niet zo stom man! Hoe kan ik nu ooit iets in die duisternis vinden” antwoordde Nasrudin.

De verhalen van Nasrudin worden door het gehele middenoosten in theehuizen, karavanserais en op de radio verteld en herverteld, maar ook in Rusland is de Mullah een geziene figuur en in het Westen zijn de verhalen langzamerhand ook bekend.

Bhagwan Shree Rajneesh gebruikte regelmatig verhalen over Mullah om zijn onderrichtingen te illustreren. Claudio Naranjo gebruikt de verhalen in zijn boeken over de Enneatypen.

Van oorsprong zijn het de soefies, de vertegenwoordigers van de mystieke stroming binnen de Islam, die de verhalen van Nasrudin gebruiken voor het overbrengen van hun wijsheid. De Afghaanse schrijver Idries Shah, zelf een soefi, verzamelde honderden verhalen over Mullah in een viertal boeken.

Shah beschreef de verhalen als een perfecte methode voor het naar voren halen en zichtbaar maken van de vervormingen van de geest, die zo vaak doorgaan voor redelijk gedrag.

Het is inherent aan de verhalen dat ze op vele verschillende niveaus kunnen worden begrepen. In eerste instantie is er natuurlijk de grap, in tweede instantie is er de moraal van elk verhaal en in derde instantie is er dat beetje extra dat de potentiële mysticus een klein stapje verder kan brengen op de weg van realisatie. Ook blijkt dat een verhaal vaak op verschillende manieren en met verschillende diepgang kan worden begrepen.

Beroemd en typerend is bijvoorbeeld het verhaal van Nasrudin en zijn ezel. De afbeelding daarvan wordt wel als symbool voor Mullah gebruikt, bijvoorbeeld op munten of postzegels.

 

2Nasrudin op zijn ezel.

Op een dag reed Mullah achterstevoren op zijn ezel, dus met zijn neus in de richting van de staart.
"Mullah" riepen de mensen,"kun je geen ezel rijden? Je gezicht moet dezelfde kant uitkijken als dat van de ezel."
"Jullie denken dat ik verkeerd zit maar jullie hebben het mis"antwoordde Mullah:"Het is de ezel die achterstevoren loopt."

 

Wijsheid kan, zo zeggen de soefi, alleen worden ontvangen als iemand er de rijpheid voor heeft. De mensen willen verlichting of bevrijding op de manier en op het moment dat het hún uitkomt. Het is echter de taak van de soefi om inzicht en wijsheid te brengen op de juiste wijze, op het juiste moment en aan de mensen die in staat zijn om het te ontvangen. Het gaat er daarbij niet om wat de mensen willen hebben, maar wat ze nodig hebben.

Het Curriculum Vitae van Mullah Nasrudin

Het moge helder zijn dat de meeste en misschien wel alle verhalen over Mullah Nasrudin niet door hemzelf geschreven zijn en zelfs helemaal geen relatie hebben met de historische persoon. Ze zijn in de loop van vele eeuwen verzonnen, waarbij Mullah het hoofdkarakter van de verhalen vormde.

Het is zelfs niet helemaal zeker waar en wanneer hij precies leefde.

Turkije gooit de hoogste ogen (althans volgens de Turken zelf) voor wat betreft de geboorteplaats van Nasrudin.

Hij zou geboren zijn in het dorpje Hortu in Sivrihisar en in 1284 in Aksehir, een provincie van Konya zijn gestorven. Daar is ook zijn 3graftombe. Zijn vader was de imam (religieuze leider) van het dorp. Zijn ouders gaven hem de naam Nasr-ed-din, wat “Overwinning van het Vertrouwen” betekent. Hij werd op jeugdige leeftijd naar de Hanafiya school in Konya gestuurd, waar hij onderwezen werd in de mohammedaanse religie en in de wereldlijke vakken. Zo werd hij gekwalificeerd als dorpspriester (Mullah) en als schoolmeester of leraar (Hodja). Hij werd ook de kadi van het dorp, de magistraat die volgens de islamitische wetten recht sprak.

 De “graftombe” van Mullah Nasrudin in Aksehir

Ieder jaar wordt tussen 5 en 10 juli het internationale Nasudin Hodja Festival in 4Aksehir georganiseerd. Turkse schrijvers en artiesten hebben Mullah gebruikt in toneelstukken, muziek, films (veel cartoons) in stripverhalen en op schilderijen en houden zo Nasrudin levend.

 

Het oudste verhaal over Nasrudin is te vinden in een boek met de naam Saltukname

dat geschreven is in 1480, het boek bevat ook andere volksverhalen en legenden. Volgens de Saltukname is Nasrudin geboren in Sivrihisar en waren de inwoners van die plaats bekend om hun vreemde gedrag.

Er worden nog steeds nieuwe verhalen gemaakt over Mullah, hier is een modern voorbeeld dat mensen uit het bedrijfsleven zeker zal aanspreken:

Mullah Nasrudin en de Manager

Een man vloog in een heteluchtballon en was verdwaald. Hij zag beneden zich Mullah Nasrudin lopen en riep,"Kunt u mij helpen? Ik heb een belangrijke afspraak maar ik weet niet waar ik ben”. Nasrudin antwoordde: "U bent in een ballon en zweeft 10 meter boven de grond. U bevindt zich op 42 graden noorderbreedte en 58 graden westerlengte."."U bent zeker Systeembeheerder" riep de man in de ballon."Inderdaad" zei de ander,“maar hoe weet u dat?" "Nou, alles wat u zegt is technisch gesproken juist, maar ik heb er niets aan en ik ben nog steeds verdwaald."

Mullah zei:"U bent zeker manager?" "Dat klopt", zei de man,"hoe weet u dat?" "Eenvoudig. U hebt geen idee waar u bent. U weet al helemaal niet waar u naartoe gaat. U hebt iets beloofd terwijl u geen idee heeft hoe u die belofte moet waarmaken, en u verwacht dat ik uw probleem oplos. U verkeert in dezelfde positie als voor wij elkaar ontmoetten, maar op een of andere manier is het nu ineens mijn schuld."

De namen van Mullah Nasrudin

De oorspronkelijke naam was dus Nasr-ed-din, wat “Overwinning van het Vertrouwen” of “Overwinning van het Geloof” betekent, maar dit is op vele manieren verbasterd of aan de plaatselijke taal aangepast. Met enig zoeken zijn de volgende naamvormen te vinden die in verschillende landen of streken gebruikt worden:

 

 

 

De vele namen van Mullah Nasrudin

Namen en waar gebruikt Namen en waar gebruikt, vervolg Namen, niet bekend
waar ze gebruikt worden
Naam Land Naam Land
Mullah Nasruddin Afganistan Nasreddin Afandi Kirgiezië Moella Nasroedin
Nasredin Hoxha Albanië Nasreddin Hogia Italië Nasreddin Hoca
Mulla Nasrudin Arabië Stradin Hoca Macedonië Nasreddin Hodja
Molla Nasreddin   Azerbaidstan Maulana Nasruddin  Maleisië Nasreddin Hodza
Nasruddin Khoja Bosnië Molla Nesiruddin Pakistan Nastratin Hogea
Mulla Nasrudin Portugal Mulla Nasruddin   Iran Nasreddin Hogia
Nastradin Hoca Bulgarije Hodza Nasredin Polen Hodza Nasredin
Afandi China Nastratin Hogea Roemenië Maulana Nasruddin
Nasreddin Hodja   Engeland Hodja Nasreddine  Rusland Nasr Eddin Hodja
Nasr Eddin Hodja Frankrijk Nasruddin Hodza Servië Nastradhin Chotzas
Nasreddin Hodscha Duitsland Nasreddin Hodja     Spanje Mullah Nasrudin
Nastradhin Chotzas Griekenland Nasreddin Hoca Turkije Molla Nasreddin
Nasreddin Hoja Kazachstan Nasreddin Ependi Turkmenië Mulla Nasruddin
Khodja Nasreddin Oezbekistan     Hodja Nasreddine

 
Als je belangstelling hebt voor de verhalen van Mullah Nasrudin, is het zeer de moeite waard om met behulp van een of meer zoekmachines op internet onder de verschillende namen te gaan zoeken.

Nog enkele verhalen over de Mullah:

Veel verhalen gaan over Nasrudin en zijn ezel(s), iets eerder is al het verhaal verteld van Nasrudin die achterstevoren op zijn ezel zat, hier nog een tweetal andere varianten:5

 

Nasrudin op zijn ezel 2

Op een dag reed Mullah opnieuw achterstevoren op zijn ezel, zijn gezicht in de richting van de staart.

“Maar Mullah” zeiden ze:“je kunt nog steeds geen ezel rijden, je zit weer achterstevoren op je ezel”.

“Daar gaat het niet om” antwoordde Mullah. “Het is niet zozeer dat ik achterstevoren op de ezel zit, maar dat ik meer belangstelling heb voor waar ik vandaan kom dan waar ik naartoe ga”.

 

Nasrudin op zijn ezel 3

Op een dag reed Mullah opnieuw achterstevoren op zijn ezel, zijn gezicht in de richting van de staart.

“Maar Mullah” zeiden ze,“Je kunt nog steeds geen ezel berijden”.

“Nee hoor” zei Mullah ”Mijn vriend hier wilde de ene kant op en ik wilde naar de andere kant, zodoende hebben we een compromis gesloten”.

Nasrudins ezel te leen

Een vriend kwam Nasrudins ezel te leen vragen.“Die is niet thuis” zei hij. Maar juist toen hij dat zei, begon de ezel in het huis te balken.“O heer”riep de vriend“de ezel is niet thuis, zeg je en nu hoor ik hem balken”. “Wat is dit nu” zei Mullah boos“Je luistert wel naar een ezel maar niet naar mij, die een oude man met een grijze baard is, je bent een vreemd mens!” 

Nasrudin was zijn ezel kwijt

Terwijl hij op zoek was naar zijn ezel herhaalde hij maar steeds“Allah zei dank”.“Mullah, waarom bedank je Allah de hele tijd?” Vroegen zijn vrienden. “Ik ben dankbaar dat ik niet op de ezel zat toen ik hem kwijtraakte” was het antwoord van Nasrudin.

6Mullah Nasrudin en het verwijt van de mensen

Op een dag gingen Mullah en zijn zoon op reis samen met hun ezel. Mullah gaf er zelf de voorkeur aan te lopen en zette zijn zoon op de rug van de ezel. Toen zij mensen tegen kwamen zeiden die:"Zie daar de hedendaagse jeugd, die heeft geen respect meer voor de ouderdom! Die gezonde jongen rijdt op de ezel, terwijl zijn arme, vermoeide vader nauwelijks vooruit komt." Toen de jongen dit hoorde, kleurde het schaamrood zijn wangen.

Hij stapte af en stond erop, dat zijn vader verder zou rijden. Zo liepen ze verder en even later kwamen ze weer mensen tegen. Die zeiden:"Moet je dat zien! Wat een ontaarde vader, die zelf op de ezel zit en zijn kleine kind in bloed en zweet laat lopen." Na dit verwijt zei Mullah tegen zijn zoon en zei: "Kom, dan zullen we samen op de ezel rijden." 

Zo vervolgden zij hun weg, Maar ook nu maakten mensen een opmerking, ze zeiden:"Kijk dat arme beest! Zijn rug zakt door onder het gewicht, zijn buik schuurt over de grond”.Nu zei Mullah tegen zijn zoon:"Laten we afstappen. Het is beter dat we allebei te voet gaan, dan kan niemand ons nog verwijten maken." Zo vervolgden vader en zoon hun weg, lopend achter de ezel. 

Ze kwamen opnieuw mensen tegen en die zeiden;"Kijk eens wat voor dwazen er op de wereld zijn! Ze lopen in de brandende zon en geen van hen denkt eraan op de ezel te gaan zitten". 

Nasrudin draaide zich naar zijn zoon en zei:"Je hebt het gezien mijn zoon. Hoe je je ook gedraagt, je zult nooit genade vinden in de ogen der mensen. Leer daarom je eigen waarheid te volgen."

Nasrudin als smokkelaar

Nasrudin ging elke dag de grens over met een aantal hoog met stro beladen ezels. Iedereen wist dat hij smokkelde en dat gaf hij ook toe. De douanebeambten fouilleerden hem steeds grondig, ze pluisden het stro uit tot de laatste strohalm, maar ze vonden nooit iets. Toch werd hij rijker en rijker en de douanebeambten raakten steeds meer gestrest. Uiteindelijk ging Nasrudin rentenieren in een ander land en de beambten gingen “afgebrand” met ziekteverlof. Bij toeval trof een van de beambten Nasrudin jaren later op een terras achter een glas wijn. Een beetje zuur vroeg de ex-beambte:"Zou je me nu eens kunnen zeggen wat je al die tijd gesmokkeld hebt en wat wij nooit hebben kunnen vinden?”. "Ezels" antwoordde Nasrudin met een brede glimlach,"ik smokkelde ezels"

6

Mullah Nasrudin en de gebraden gans 

Iemand zei eens tegen Mullah dat hij net een man heeft zien voorbij gaan met een gebraden gans in zijn armen.
"Wat gaat dat mij nou aan”: antwoordt Nasrudin.
"Maar hij gaat naar jouw huis".
"Dan gaat het jou niets aan".

Mullah Nasrudin en de ruzie

Mullah Nasrudin hoorde op een nacht, terwijl hij in bed lag, vlak voor zijn deur mensen ruzie maken. Hij stond op en wikkelde zich in zijn deken.“Blijf toch liggen man”, zei zijn vrouw, maar Nasrudin wilde weten wat er aan de hand was. Hij had maar net zijn deur open gemaakt of een van de ruziemakers greep zijn deken en rende er mee weg. Mullah ging bibberend het huis weer in.“Waar ging die ruzie nu over” vroeg zijn vrouw.“Het ging om mijn deken” antwoordde Mullah,“zodra ze die hadden was het afgelopen”.

Nasrudin raadpleegt een psychiater

Hij zei:

“Mijn probleem is dat ik mij niets kan herinneren”.

“Wanneer is dit begonnen?“ vroeg de dokter.

“Wanneer is wát begonnen?” vroeg Nasrudin.

De wijsheid van Mullah Nasrudin

Mullah Nasrudin en de drie wijze mannen  

Op een dag waren drie wijze mannen op weg naar een land waar zij hoopten antwoorden te vinden op de grootste vragen van hun tijd. Toen ze aankwamen vroegen ze naar de wijste man in de omgeving. Nasrudin was de wijste man zo zei men.

De eerste wijze man begon met zijn vraag: "Waar is precies het midden van de wereld?"

"Dat is precies onder mijn rechter hiel," antwoordde Nasrudin.

"Hoe kun je dat bewijzen?" vroeg de eerste wijze man.

"Als je me niet gelooft" antwoordde Nasrudin, "meet het dan en je zult zien."

De eerste wijze man wist hierop geen antwoord, dus begon de tweede wijze man met het stellen van zijn vraag.

"Hoeveel sterren zijn er in de lucht?" vroeg hij. "Zoveel als de haren op mijn ezel," antwoordde Nasrudin.

"Hoe kun je dat bewijzen?" vroeg de tweede wijze man.

"Als je me niet gelooft," antwoordde Nasrudin, "dan tel je de haren op mijn ezel en dan zul je het zien."

"Dat is onzin," zei de andere. "Hoe kun je de haren op een ezel tellen?"

"Nou," zei Nasrudin, "Hoe kun je de sterren in de hemel tellen? Als het een onzin is, dan is ook het andere onzin." De tweede wijze man werd stil.

De derde wijze man begon geïrriteerd te raken door de antwoorden die Nasrudin gaf, hij zei:

"Het lijkt alsof je veel weet over jouw ezel, kan je me ook vertellen hoeveel haren er op zijn staart zitten?"

"Ja," antwoordde Nasrudin. "Er zijn precies evenveel haren op zijn staart als het aantal haren in jouw baard."

"Hoe kun je dat bewijzen?" zei de ander.

"Dat kan ik heel eenvoudig bewijzen," zei Nasrudin. " je kunt één haar uit mijn ezel zijn staart trekken voor elke haar die ik uit jouw baard trek. Als de haren op de staart van mijn ezel niet eindigen op precies hetzelfde moment als de haren in jouw baard, zal ik toegeven dat ik fout was."

Natuurlijk was de derde wijze man niet van plan om dit te doen, dus het publiek benoemde Nasrudin als winnaar van de argumentatie van die dag.

Mullah Nasrudin en de beproeving 

Een geleerde buitenlandse wetenschapper die de taal niet spreekt, heeft over de wijsheid van Nasrudin gehoord en wil hem beproeven. Op het dorpsplein trekt hij met een stok een cirkel in het zand. Mullah fronst zijn wenkbrauwen en deelt de cirkel in twee. De buitenlander trekt dan een lijn waarmee hij de cirkel in vier gelijke delen verdeelt. Nasrudin gebaart dat hij drie delen zelf houdt en één deel aan de buitenlander geeft. De wetenschapper heft dan zijn arm boven zijn hoofd en beweegt zijn uitgestrekte vingers, terwijl hij zijn hand omlaag naar de grond brengt. Mullah doet precies hetzelfde maar in tegengestelde richting, hij beweegt zijn hand van beneden naar boven. Voor de wetenschapper is de test dan geëindigd.  

Hij vertelt aan zijn buitenlandse vrienden: "Die Nasrudin is een bijzonder knappe man. Ik liet hem zien dat de wereld rond is en hij bevestigde dat en gaf bovendien aan dat er een equator is". "Toen ik daarna de wereld in vier stukken verdeelde gaf hij aan dat daarvan één deel land en drie delen water zijn. Tenslotte vroeg ik wat de oorzaak van regen is en toen liet hij me zien dat water als damp opstijgt voordat het als regen naar beneden valt".

 De dorpelingen vroeg aan Nasrudin waar de beproeving over ging en hij vertelde: "Wel, die ander begon met: "Veronderstel nu eens dat wij deze ronde vorm met baklava (een Turks dessert) hebben". Dus zei ik: "Dat kun je niet allemaal in je eentje opeten, ik neem de helft. Toen deed hij een beetje lelijk tegen me en zei: "Wat doe jij als ik hem in vier delen verdeel?". Daar werd ik boos over en zei tegen hem: "Dan neem ik drie stukken en jij krijgt er maar een". Daar had hij niet van terug, want toen werd hij heel vriendelijk en zei: "Ik neem aan dat ik wel wat walnoten en pistachenootjes op de baklava kan doen". Daar werd ik ook weer rustiger van en zei: "dat is wat mij betreft prima. maar je moet het wel onder een hoog vuur verhitten, want een zacht vuur is niet heet genoeg." "Toen hij dat hoorde, wist hij dat ik gelijk had en stopte hij er mee".